‫چند سالی ست حوالی۲۶ بهمن ماه (41 فوريه) که می شود هياهو و هيجان را در خيابان ها می بينيم. مغازه های اجناس کادوئی لوکس و فانتزی غلغله می شود. همه جا ‫اسم ‪ Valentine‬به گوش می خورد. از هر بچه مدرسه ای که در مورد والنتاين سوال کنی می داند که "در قرن سوم ميلادی که مطابق می شود با اوايل امپراطوری‬ ‫ساسانی در ايران، در روم باستان فرمانروايی بوده است بنام کلوديوس دوم. کلوديوس عقايد عجيبی داشته است از جمله اينکه سربازی خوب خواهد جنگيد که مجرد‬ ‫باشد. از اين رو ازدواج را برای سربازان امپراطوری روم قدغن می کند.کلوديوس به قدری بی رحم وفرمانش به اندازه ای قاطع بود که هيچ کس جرات کمک به ازدواج ‫سربازان را نداشت.اما کشيشی به نام والنتيوس)والنتاين(،مخفيانه عقد سربازان رومی را با دختران محبوبشان جاری می کرد.کلوديوس دوم از اين جريان خبردار می شود‬ ‫و دستور می دهد که والنتاين را به زندان بيندازند. والنتاين در زندان عاشق دختر زندانبان می شود .سرانجام کشيش به جرم جاری کردن عقد عشاق،با قلبی عاشق اعدام ‫می شود...بنابراين او را به عنوان فدايی وشهيد راه عشق می دانند و از آن زمان نهاد و سمبلی می شود برای عشق!"‬

‫اما کمتر کسی است که بداند در ايران باستان، نه چون روميان از سه قرن پس از ميلاد، که از بيست قرن پيش از ميلاد، روزی موسوم به روز عشق بوده است!‬ ‫جالب است بدانيد که اين روز در تقويم جديد ايرانی دقيقا مصادف است با ۲۹ بهمن، يعنی تنها ۳ روز پس از والنتاين فرنگی! اين روز "سپندار مذگان" يا "اسفندار‬ مذگان" ]سپندار مزدگان يا جشن اسفندی[ نام داشته است. فلسفه بزرگداشتن اين روز به عنوان "روز عشق" به اين صورت بوده است که در ايران باستان هر ماه را‬ ‫سی روز حساب می کردند و علاوه بر اينکه ماه ها اسم داشتند، هريک از روزهای ماه نيز يک نام داشتند. بعنوان مثال روز اول "روز اهورا مزدا"، روز دوم، روز بهمن‬
 ‫) سلامت، انديشه( که نخستين صفت خداوند است، روز سوم ارديبهشت يعنی "بهترين راستی و پاکی" که باز از صفات خداوند است، روز چهارم شهريور يعنی "شاهی و‬ ‫فرمانروايی آرمانی" که خاص خداوند است و روز پنجم "سپندار مذ" بوده است. سپندار مذ ]سپندارمزد[ لقب ملی زمين است. يعنی گستراننده، مقدس، فروتن. زمين نماد ‫عشق است چون با فروتنی، تواضع و گذشت به همه عشق می ورزد. زشت و زيبا را به يک چشم می نگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان می دهد. به‬ ‫همين دليل در فرهنگ باستان اسپندار مذگان ]سپندارمزدگان[ را بعنوان نماد عشق می پنداشتند. در هر ماه، يک بار، نام روز و ماه يکی می شده است که در همان روز که ‫نامش با نام ماه مقارن می شد، جشنی ترتيب می دادند متناسب با نام آن روز و ماه. مثلا شانزدهمين روز هر ماه مهر نام داشت و که در ماه مهر، "مهرگان" لقب می‬ ‫گرفت. همين طور روز پنجم هر ماه سپندارمذ ]سپندارمزد[ يا اسفندار مذ نام داشت که در ماه دوازدهم سال که آن هم اسفندار مذ نام داشت، جشنی با همين عنوان می‬ ‫گرفتند.‬
‫سپندار مذگان ]سپندار مزد[ جشن زمين و گرامی داشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پيدا می کردند. در اين روز زنان به شوهران خود با محبت هديه می دادند.‬ ‫مردان نيز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده، به آنها هديه داده و از آنها اطاعت می کردند.
‫ملت ايران از جمله ملت هايی است که زندگی اش با جشن و شادمانی پيوند فراوانی داشته است، به مناسبت های گوناگون جشن می گرفتند و با سرور و شادمانی‬ ‫روزگار می گذرانده اند. اين جشن ها نشان دهنده فرهنگ، نحوه زندگی، خلق و خوی، فلسفه حيات و کلا جهان بينی ايرانيان باستان است. از آنجايی که ما با فرهنگ باستانی خود ناآشناييم شکوه و زيبايی اين فرهنگ با ما بيگانه شده است. نقطه مقابل ملت ما آمريکاييها هستند که به خود جهان بينی دچار می باشند. آنها دنيا را تنها از‬ ‫ديدگاه و زاويه خاص خود نگاه می کنند. مردمانی که چنين ديدگاهی دارند، متوجه نمی شوند که ملت های ديگر شيوه های زندگی و فرهنگ های متفاوتی دارند. آمريکاييها ‫بشدت قوم پرستند و خود را محور جهان می دانند. آنها بر اين باورند که عادات، رسوم و ارزش های فرهنگی شان برتر از سايرين است. اين موضوع در بررسی عملکرد‬ ‫آنان بخوبی مشهود است. بعنوان مثال در حالی که اين روزها مردم کشورهای مختلف جهان معمولا به سه، چهار زبان مسلط می باشند، آمريکاييها تقريبا تنها به يک زبان ‫حرف می زنند. همچنين مصرانه در پی اشاعه دادن جشن ها و سنت های خاص فرهنگ خود هستند.

‫"اطلاع داشتن از فرهنگ های ساير ملل" و "مرعوب شدن در برابر آن فرهنگ ها" دو مقوله کاملا جداست.با مرعوب شدن در برابر فرهنگ و آداب و رسوم ديگران، بی‬ ‫اينکه ريشه در خاک، در فرهنگ و تاريخ ما داشته باشد، اگر هم به جايی برسيم، جايی ست که ديگران پيش از ما رسيده اند و جا خوش کرده اند!‬‫برای اينکه ملتی در تفکر عقيم شود، بايد هويت فرهنگی تاريخی را از او گرفت. فرهنگ مهم ترين عامل در حيات، رشد، بالندگی يا نابودی ملت ها است. هويت هر ملتی ‫در تاريخ آن ملت نهاده شده است. اقوامی که در تاريخ از جايگاه شامخی برخوردارند، کسانی هستند که توانسته اند به شيوه مؤثرتری خود، فرهنگ و اسطوره های باستانی ‫خود را معرفی کنند و حيات خود را تا ارتفاع يک افسانه بالا برند. آنچه برای معاصرين و آيندگان حائز اهميت است، عدد افراد يک ملت و تعداد سربازانی که در جنگ کشته‬ ‫شده اند نيست؛ بلکه ارزشی است که آن ملت در زرادخانه فرهنگی بشريت دارد.‬
‫شايد هنوز دير نشده باشد که روز عشق را از ۲۶ بهمن (‪ (Valentine‬به ۲۹ بهمن (سپندار مذگان ]سپندارمزدگان[ ايرانيان باستان) منتقل کنيم.‬